Chapter 2 · Verse 63
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
क्रोधाद् भवति संमोहः संमोहात् । स्मृतिविभ्रमः । स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात् प्रणश्यति
Transliteration
krodhād bhavati saṃmohaḥ saṃmohāt | smṛtivibhramaḥ | smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśāt praṇaśyati
Translation
रागामुळे संमोह निर्माण होतो, संमोहामुळे स्मृतीचा भ्रम होतो; स्मृतीच्या भंगामुळे बुद्धी नष्ट होते, बुद्धीच्या नाशामुळे व्यक्ती नष्ट होते.
Literal meaning: रागामुळे संमोह होतो, संमोहामुळे स्मृतीचा भ्रम होतो; स्मृतीच्या भंगामुळे बुद्धी नष्ट होते, बुद्धीच्या नाशामुळे व्यक्ती नष्ट होते.
Explanation
रागामुळे मनाची गोंधळलेली अवस्था निर्माण होते, ज्यामुळे स्मृती भंग होते आणि बुद्धी नष्ट होते.
या श्लोकात भगवान श्रीकृष्ण राग आणि क्रोधाच्या परिणामांबद्दल बोलत आहेत. रागामुळे मनात गोंधळ निर्माण होतो, ज्याला संमोह म्हणतात. संमोहामुळे व्यक्तीच्या स्मृतीवर परिणाम होतो, म्हणजेच ती व्यक्ती योग्य निर्णय घेऊ शकत नाही. स्मृती भंग झाल्यावर बुद्धी नष्ट होते, म्हणजे विचार करण्याची क्षमता कमी होते. आणि जेव्हा बुद्धी नष्ट होते, तेव्हा व्यक्ती आपली ओळख आणि उद्दिष्ट गमावते, ज्यामुळे ती व्यक्ती पूर्णपणे नष्ट होते. या श्लोकात एक महत्त्वाचा संदेश आहे की राग आणि क्रोधामुळे मनाची स्थिरता गमावली जाते, ज्यामुळे जीवनात अनेक अडचणी येऊ शकतात.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 2 v 63