Languages

Chapter 6 · Verse 21

Chapter 6 · Verse 21

Traditional; part of the Mahābhārata

Sanskrit

सुखम् आत्यन्तिकं यत् तद् बुद्धिग्राह्यम् । अतीन्द्रियम् । वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश् चलति तत्त्वतः

Transliteration

sukham ātyantikaṃ yat tad buddhigrāhyam | atīndriyam | vetti yatra na caivāyaṃ sthitaś calati tattvataḥ

Translation

जो सुख अत्यंत है, वह बुद्धि द्वारा समझा जा सकता है। यह इंद्रियों से परे है। जहाँ ऐसा सुख है, वहाँ यह व्यक्ति तत्त्वतः स्थिर रहता है और नहीं चलता।

Literal meaning: जो सुख अत्यंत है, वह बुद्धि द्वारा ग्रहण किया जा सकता है। यह इंद्रियों से परे है। जहाँ ऐसा है, वहाँ यह व्यक्ति तत्त्वतः स्थिर रहता है और नहीं चलता।

Explanation

अत्यंत सुख बुद्धि द्वारा समझा जा सकता है और यह इंद्रियों से परे है।

भगवद गीता के इस श्लोक में कहा गया है कि जो सुख अत्यंत है, वह केवल बुद्धि के माध्यम से ही समझा जा सकता है। यह सुख इंद्रियों के अनुभव से परे है, अर्थात् यह भौतिक सुखों से अलग है। जब व्यक्ति इस प्रकार के सुख का अनुभव करता है, तो वह तत्त्वतः स्थिर रहता है, यानी उसकी मानसिक स्थिति स्थिर होती है और वह बाहरी परिस्थितियों से प्रभावित नहीं होता। यह श्लोक ध्यान और आत्मा के गहरे अनुभव की ओर इशारा करता है, जहाँ व्यक्ति अपनी आंतरिक शांति और संतोष को प्राप्त करता है।

Source edition (provenance)

gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 6 v 21

Share X Facebook