Chapter 8 · Verse 10
Traditional; part of the Mahābhārata
Sanskrit
प्रयाणकाले मनसाचलेन । भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव । भ्रुवोर् मध्ये प्राणम् आवेश्य सम्यक् । स तं परं पुरुषम् उपैति दिव्यम्
Transliteration
prayāṇakāle manasācalena | bhaktyā yukto yogabalena caiva | bhruvor madhye prāṇam āveśya samyak | sa taṃ paraṃ puruṣam upaiti divyam
Translation
പ്രയാണകാലത്ത് മനസ്സിനെ സമാധാനത്തോടെ നിലനിര്ത്തി, ഭക്തിയോടെ യോഗശക്തിയോടെ, ഭ്രുവരുടെ മധ്യത്തില് പ്രാണത്തെ ശരിയായി നിക്ഷിപ്തമാക്കി, ആ വ്യക്തി ദിവ്യമായ പരമപുരുഷനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Literal meaning: പ്രയാണകാലത്ത് മനസ്സിനെ സമാധാനത്തോടെ നിലനിര്ത്തി, ഭക്തിയോടെ യോഗശക്തിയോടെ, ഭ്രുവരുടെ മധ്യത്തില് പ്രാണത്തെ ശരിയായി നിക്ഷിപ്തമാക്കി, ആ വ്യക്തി ദിവ്യമായ പരമപുരുഷനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
Explanation
ശരിയായ മനസ്സും ഭക്തിയും കൊണ്ട് പ്രയാണകാലത്ത് പ്രാണത്തെ നിക്ഷിപ്തമാക്കുന്നവൻ ദിവ്യമായ പരമപുരുഷനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
ഭഗവദ് ഗീതയിലെ ഈ ശ്ലോകം, മരണകാലത്ത് മനസ്സിനെ എങ്ങനെ സമാധാനത്തോടെ നിലനിര്ത്തണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ്. പ്രയാണം എന്നത് ജീവന്റെ അവസാന ഘട്ടമാണ്, അതിനാൽ ഈ സമയത്ത് മനസ്സിന്റെ സമാധാനം വളരെ പ്രധാനമാണ്. ഭക്തിയോടെ, യോഗശക്തി ഉപയോഗിച്ച്, ഭ്രുവുകളുടെ മധ്യത്തില് (അർത്ഥം, കൺമുന്നിൽ) പ്രാണത്തെ ശരിയായി നിക്ഷിപ്തമാക്കുന്നവൻ ദിവ്യമായ പരമപുരുഷനെ പ്രാപിക്കും. ഇത് ആത്മാവിന്റെ ഉന്നതമായ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ഈ ശ്ലോകം, ആത്മീയതയുടെ ഉയർന്നതും, ഭക്തിയുടെ ശക്തിയും, മനസ്സിന്റെ ശാന്തിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
gretil:bhagvg_u.htm (BORI-based MBh 6.23); transliteration: GRETIL UTF-8→IAST; devanagari: IAST→Devanagari (build); ch 8 v 10