Chapter 10 · Verse 17
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
का चिन्ता मम जीवने यदि हरिर्विश्वम्भरो गीयते नो चेदर्भकजीवनाय जननीस्तन्यं कथं निर्ममे । इत्यालोच्य मुहुर्मुहुर्यदुपते लक्ष्मीपते केवलं त्वत्पादाम्बुजसेवनेन सततं कालो मया नीयते
Transliteration
kā cintā mama jīvane yadi harirviśvambharo gīyate no cedarbhakajīvanāya jananīstanyaṃ kathaṃ nirmame | ityālocya muhurmuhuryadupate lakṣmīpate kevalaṃ tvatpādāmbujasevanena satataṃ kālo mayā nīyate
Translation
माझ्या जीवनात चिंता कशाला, जर हरि विश्वंभरा गात असेल, अन्यथा गर्भात असलेल्या जीवासाठी माता कसे निर्मित करेल? हे विचारून, पुन्हा पुन्हा, यादवपती, लक्ष्मीपती, फक्त तुझ्या पायांच्या कमळाची सेवा करून, काळ माझ्या हातात जात आहे.
Literal meaning: माझ्या जीवनात चिंता कशाला, जर हरि विश्वंभरा गात असेल, अन्यथा गर्भात असलेल्या जीवासाठी माता कसे निर्मित करेल? हे विचारून, पुन्हा पुन्हा, यादवपती, लक्ष्मीपती, फक्त तुझ्या पायांच्या कमळाची सेवा करून, काळ माझ्या हातात जात आहे.
Explanation
हरि विश्वंभरा गात असल्यास चिंता कशाला? तुझ्या पायांच्या सेवा करून काळ हातात जात आहे.
या श्लोकात चिंतेच्या अनावश्यकतेवर जोर दिला आहे. लेखक विचारतो की, जर हरि (भगवान) विश्वाचा पालन करणारा आहे आणि तो गात असेल, तर चिंता करण्याची आवश्यकता काय आहे? गर्भात असलेल्या जीवासाठी माता कसे निर्माण करेल, हे विचारून लेखक चिंता आणि अनिश्चिततेच्या भावनांना दूर करण्याचा प्रयत्न करतो. या विचारात एक गूढता आहे की, भगवानाच्या कृपेने सर्व काही योग्य पद्धतीने होते. यामुळे, लक्ष्मीपती (कृष्ण) यांच्यावर विश्वास ठेवून, त्यांच्या पायांच्या कमळाची सेवा करणे हेच सर्वोत्तम आहे. त्यामुळे काळ आपल्या हातात जात आहे, म्हणजेच जीवनाच्या क्षणांचा उपयोग करणे आवश्यक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 10-17