Chapter 11 · Verse 15
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
परकार्यविहन्ता च दाम्भिकः स्वार्थसाधकः । छली द्वेषी मृदुः क्रूरो विप्रो मार्जार उच्यते
Transliteration
parakāryavihantā ca dāmbhikaḥ svārthasādhakaḥ | chalī dveṣī mṛduḥ krūro vipro mārjāra ucyate
Translation
परकर्मांचा नाश करणारा, दांभिक, स्वार्थ साधणारा, कपटी, द्वेष करणारा, मृदू, क्रूर, आणि विद्वान् माणूस माणसासारखा असतो.
Literal meaning: परकर्मांचा नाश करणारा, दांभिक, स्वार्थ साधणारा, कपटी, द्वेष करणारा, मृदू, क्रूर, आणि विद्वान् माणूस माणसासारखा असतो.
Explanation
दांभिक आणि कपटी व्यक्ती माणसासारखीच असते, परंतु त्यात अनेक नकारात्मक गुण असतात.
या श्लोकात Chanakya ने व्यक्त केलेले विचार हे मानवाच्या स्वभावातील काही नकारात्मक गुणांवर आधारित आहेत. 'परकार्यविहन्ता' म्हणजे इतरांच्या कार्यांचा नाश करणारा, 'दांभिक' म्हणजे जो खोटा आणि फसवणारा आहे, 'स्वार्थसाधक' म्हणजे जो केवळ स्वतःच्या फायद्यासाठी काम करतो. याशिवाय, 'छली' म्हणजे कपटी, 'द्वेषी' म्हणजे द्वेष करणारा, 'मृदु' म्हणजे मृदू पण 'क्रूर' म्हणजे क्रूर असा व्यक्तिमत्व असतो. या सर्व गुणांमुळे एक विद्वान् माणूस देखील माणसासारखा असतो, परंतु त्याच्या स्वभावात अनेक नकारात्मकता असते. Chanakya चा हा संदेश आहे की, अशा व्यक्तींपासून दूर राहणे आवश्यक आहे कारण ते इतरांना हानी पोहोचवू शकतात.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 11-15