Chapter 12 · Verse 18
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
विनयं राजपुत्रेभ्यः पण्डितेभ्यः सुभाषितम् । अनृतं द्यूतकारेभ्यः स्त्रीभ्यः शिक्षेत कैतवम्
Transliteration
vinayaṃ rājaputrebhyaḥ paṇḍitebhyaḥ subhāṣitam | anṛtaṃ dyūtakārebhyaḥ strībhyaḥ śikṣeta kaitavam
Translation
राजपुत्रांना, पंडितांना चांगले बोलणे शिकवावे; पण जुगार खेळणाऱ्यांना आणि स्त्रियांना खोटी माहिती शिकवावी.
Literal meaning: राजपुत्रांना, पंडितांना चांगले बोलणे; जुगार खेळणाऱ्यांना खोटी गोष्ट; स्त्रियांना कपट शिकवावे.
Explanation
राजपुत्रांना आणि पंडितांना चांगले बोलणे शिकवावे, तर जुगार खेळणाऱ्यांना आणि स्त्रियांना खोटी माहिती शिकवावी.
या श्लोकात चाणक्यांनी समाजातील विविध गटांना त्यांच्या स्थानानुसार शिक्षण देण्याचे महत्त्व सांगितले आहे. राजपुत्र आणि पंडित हे समाजातील उच्च वर्गाचे प्रतिनिधी आहेत, त्यामुळे त्यांना चांगले बोलणे आणि नैतिक मूल्ये शिकवणे आवश्यक आहे. यामुळे ते समाजात योग्य मार्गदर्शन करू शकतात. दुसरीकडे, जुगार खेळणारे आणि स्त्रिया यांना खोटी माहिती शिकवण्याचा विचार केला आहे, जो एक प्रकारचा उपहास आहे. यामध्ये चाणक्य हे सांगत आहेत की, काही लोकांना योग्य मार्गदर्शन न देता त्यांना फसवणूक करणे हे अधिक योग्य ठरते. हे एक कठोर विचार आहे, परंतु यामध्ये समाजातील विविध गटांच्या शिक्षणाच्या पद्धतींचा विचार केला गेला आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 12-18