Chapter 16 · Verse 17
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वरं प्राणपरित्यागो मानभङ्गेन जीवनात् । प्राणत्यागे क्षणं दुःखं मानभङ्गे दिने दिने
Transliteration
varaṃ prāṇaparityāgo mānabhaṅgena jīvanāt | prāṇatyāge kṣaṇaṃ duḥkhaṃ mānabhaṅge dine dine
Translation
പ്രാണം വിട്ടുകൂടുന്നതിന് മാനഭംഗം അനുഭവിക്കുന്നതിനെക്കാൾ നല്ലതാണ്. പ്രാണം വിട്ടുകൂടുന്നതിൽ ഒരു നിമിഷം ദു:ഖമുണ്ടെങ്കിലും, മാനഭംഗത്തിൽ ദിവസേന ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
Literal meaning: പ്രാണം വിട്ടുകൂടുന്നതിന് മാനഭംഗം അനുഭവിക്കുന്നതിനെക്കാൾ നല്ലതാണ്. പ്രാണം വിട്ടുകൂടുന്നതിൽ ഒരു നിമിഷം ദു:ഖമുണ്ടെങ്കിലും, മാനഭംഗത്തിൽ ദിവസേന ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
Explanation
മാനഭംഗം അനുഭവിക്കുന്നതിനെക്കാൾ പ്രാണം വിട്ടുകൂടുന്നത് നല്ലതാണ്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ചാണക്യൻ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിലെ മാനവികതയെ കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. പ്രാണം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ഒരു നിമിഷത്തെ ദു:ഖം മാത്രമാണ്, എന്നാൽ മാനഭംഗം അനുഭവിക്കുന്നത് ദിവസേന ദു:ഖം നൽകുന്നു. അതായത്, മാനഭംഗം ഒരു വ്യക്തിയുടെ ആത്മവിശ്വാസം, ആത്മമർമ്മം എന്നിവയെ ബാധിക്കുന്നു, അത് ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലും ദു:ഖം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിനാൽ, മാനഭംഗം അനുഭവപ്പെടുന്നതിനെക്കാൾ പ്രാണം വിട്ടുകൂടുന്നത് നല്ലതാണെന്ന് ചാണക്യൻ പറയുന്നത്, ജീവന്റെ മൂല്യം മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 16-15; relabelled duplicate key; relabelled duplicate key