Chapter 16 · Verse 17
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
वरं प्राणपरित्यागो मानभङ्गेन जीवनात् । प्राणत्यागे क्षणं दुःखं मानभङ्गे दिने दिने
Transliteration
varaṃ prāṇaparityāgo mānabhaṅgena jīvanāt | prāṇatyāge kṣaṇaṃ duḥkhaṃ mānabhaṅge dine dine
Translation
जीवनात मानभंगाने प्राणत्याग करणे चांगले आहे. प्राणत्यागात एक क्षण दुःख असते, परंतु मानभंगात प्रत्येक दिवशी दुःख असते.
Literal meaning: जीवनात मानभंगाने प्राणत्याग करणे चांगले आहे. प्राणत्यागात एक क्षण दुःख असते, मानभंगात प्रत्येक दिवशी दुःख असते.
Explanation
मानभंगामुळे जीवनात सतत दुःख असते, तर प्राणत्यागात फक्त क्षणिक दुःख असते.
या श्लोकात चाणक्य जीवनातील मानभंग आणि प्राणत्याग यांची तुलना करतात. मानभंग म्हणजे आपल्या प्रतिष्ठेचा, आदराचा किंवा आत्मसन्मानाचा हानी होणे. हे दुःख दीर्घकाळ टिकते आणि प्रत्येक दिवशी आपल्याला त्याचा सामना करावा लागतो. याउलट, प्राणत्याग म्हणजे जीवनाचा अंत, जो एक क्षणात होतो. प्राणत्यागात दुःख असले तरी ते क्षणिक असते, कारण त्यानंतर कोणतेही दुःख किंवा वेदना अनुभवायला लागत नाहीत. चाणक्य यामध्ये एक महत्त्वाचा संदेश देतात की मानभंगामुळे जीवनात सतत दुःख असते, त्यामुळे मानभंगापेक्षा प्राणत्याग करणे अधिक चांगले आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 16-15; relabelled duplicate key; relabelled duplicate key