Chapter 17 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
सद्यः प्रज्ञाहरा तुण्डी सद्यः प्रज्ञाकरी वचा । सद्यः शक्तिहरा नारी सद्यः शक्तिकरं पयः
Transliteration
sadyaḥ prajñāharā tuṇḍī sadyaḥ prajñākarī vacā | sadyaḥ śaktiharā nārī sadyaḥ śaktikaraṃ payaḥ
Translation
तत्क्षणात बुद्धीला हरवणारी जीभ, तत्क्षणात बुद्धीला वाढवणारा शब्द; तत्क्षणात शक्तीला हरवणारी स्त्री, तत्क्षणात शक्तीला वाढवणारे दूध.
Literal meaning: तत्क्षणात बुद्धीला हरवणारी जीभ, तत्क्षणात बुद्धीला वाढवणारा शब्द; तत्क्षणात शक्तीला हरवणारी स्त्री, तत्क्षणात शक्तीला वाढवणारे दूध.
Explanation
बुद्धी आणि शक्तीवर प्रभाव टाकणारे घटक.
या श्लोकात बुद्धी आणि शक्तीवर प्रभाव टाकणाऱ्या विविध घटकांची चर्चा केली आहे. जीभ म्हणजे बोलणे, जे काही क्षणात बुद्धीला हरवू शकते. याउलट, शब्द म्हणजे बोलणे, जे बुद्धीला वाढवू शकते. याचप्रमाणे, स्त्री म्हणजे शक्ती, जी काही क्षणात हरवू शकते, तर दूध म्हणजे शक्तीला वाढवणारे एक साधन आहे. याचा अर्थ असा आहे की, बोलणे आणि स्त्री या दोन्ही गोष्टींचा प्रभाव तात्काळ असतो, आणि त्यांचा उपयोग योग्य पद्धतीने करणे आवश्यक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 17-14