Chapter 17 · Verse 5
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
पिता रत्नाकरो यस्य लक्ष्मीर्यस्य सहोदरा । शङ्खो भिक्षाटनं कुर्यान्न दत्तमुपतिष्ठते
Transliteration
pitā ratnākaro yasya lakṣmīryasya sahodarā | śaṅkho bhikṣāṭanaṃ kuryānna dattamupatiṣṭhate
Translation
ज्याचे पिता रत्नाकर आहेत आणि लक्ष्मी त्याची बहिण आहे, तो शंख वाजवून भिक्षाटन करतो, पण त्याला काहीही दिले जात नाही.
Literal meaning: ज्याचे पिता रत्नाकर आहेत, ज्याची लक्ष्मी बहिण आहे, तो शंख वाजवून भिक्षाटन करतो, पण त्याला काहीही दिले जात नाही.
Explanation
ज्याचे वडील संपन्न आहेत आणि बहिण लक्ष्मी आहे, तो भिक्षाटन करतो, तरीही त्याला काहीही मिळत नाही.
या श्लोकात एक महत्त्वाचा संदेश आहे की, व्यक्तीच्या कुटुंबाची संपन्नता किंवा प्रतिष्ठा असली तरी त्याच्या स्वतःच्या कर्तृत्वावर आणि कामावरच त्याला यश मिळेल. येथे 'पिता रत्नाकर' म्हणजेच संपन्न वडील आणि 'लक्ष्मी' म्हणजेच समृद्धी, यामुळे व्यक्तीला स्वयंपूर्णता साधता येत नाही. भिक्षाटन करणे म्हणजेच दुसऱ्यावर अवलंबून राहणे, जे त्याच्या कुटुंबाच्या प्रतिष्ठेशी विसंगत आहे. त्यामुळे, व्यक्तीने स्वतःच्या श्रमावर विश्वास ठेवावा आणि परावलंबित्व टाळावे, हे या श्लोकाचे मुख्य संदेश आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 17-05