Chapter 17 · Verse 7
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
नान्नोदकसमं दानं न तिथिर्द्वादशी समा । न गायत्र्याः परो मन्त्रो न मातुर्दैवतं परम्
Transliteration
nānnodakasamaṃ dānaṃ na tithirdvādaśī samā | na gāyatryāḥ paro mantro na māturdaivataṃ param
Translation
पाण्याच्या दानासमान दुसरे दान नाही, द्वादशी तिथी समान नाही. गायत्री मंत्रापेक्षा श्रेष्ठ मंत्र नाही, मातेसमान दुसरे देव नाही.
Literal meaning: पाण्याच्या दानासमान दुसरे दान नाही, द्वादशी तिथी समान नाही. गायत्री मंत्रापेक्षा श्रेष्ठ मंत्र नाही, मातेसमान दुसरे देव नाही.
Explanation
पाण्याचे दान अत्यंत महत्त्वाचे आहे, द्वादशी तिथी अनन्यसाधारण आहे, गायत्री मंत्र सर्वोच्च आहे, आणि मातेसमान दुसरे देव नाहीत.
या श्लोकात चाणक्यांनी काही गोष्टींचे महत्त्व स्पष्ट केले आहे. पाण्याचे दान हे सर्वात श्रेष्ठ दान मानले जाते कारण पाणी जीवनासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. द्वादशी तिथी ही विशेष महत्त्वाची आहे, कारण ती धार्मिक कार्यांसाठी अनुकूल मानली जाते. गायत्री मंत्र हा सर्व मंत्रांमध्ये सर्वोच्च मानला जातो, कारण तो ज्ञान आणि प्रकाशाचा प्रतीक आहे. मातेसमान दुसरे देव नाहीत, म्हणजे मातेला सर्वात उच्च स्थान दिले आहे, कारण ती जीवनाची जननी आहे. या सर्व गोष्टींचा एकत्रित संदेश आहे की, जीवनात काही गोष्टींचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे आणि त्यांना योग्य मान देणे आवश्यक आहे.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 17-07