Chapter 2 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
कान्तावियोगः स्वजनापमानं ऋणस्य शेषं कुनृपस्य सेवा । दारिद्र्यभावाद्विमुखं च मित्रं विनाग्निना पञ्च दहन्ति कायम्
Transliteration
kāntāviyogaḥ svajanāpamānaṃ ṛṇasya śeṣaṃ kunṛpasya sevā | dāridryabhāvādvimukhaṃ ca mitraṃ vināgninā pañca dahanti kāyam
Translation
ಪ್ರಿಯನಿಂದ ದೂರವಾದಾಗ, ಸ್ವಜನರ ಅವಮಾನ, ಸಾಲದ ಶೇಷ, ಕುನ್ರಿಪನ ಸೇವೆ; ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬೆಂಕಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು, ಈ ಐದು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಶರೀರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ.
Literal meaning: ಪ್ರಿಯನಿಂದ ದೂರವಾದಾಗ, ಸ್ವಜನರ ಅವಮಾನ, ಸಾಲದ ಶೇಷ, ಕುನ್ರಿಪನ ಸೇವೆ; ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬೆಂಕಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು, ಈ ಐದು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಶರೀರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತದೆ.
Explanation
ಪ್ರಿಯನಿಂದ ದೂರವಾದಾಗ, ಸ್ವಜನರ ಅವಮಾನ, ಸಾಲದ ಶೇಷ, ಕುನ್ರಿಪನ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು, ಈ ಐದು ವಿಷಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶರೀರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತವೆ.
ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಚಾಣಕ್ಯನು ಪ್ರಿಯನಿಂದ ದೂರವಾದಾಗ, ಸ್ವಜನರ ಅವಮಾನ, ಸಾಲದ ಶೇಷ, ಕುನ್ರಿಪನ ಸೇವೆ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಆಘಾತಗಳಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಐದು ವಿಷಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶರೀರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯನಿಂದ ದೂರವಾದಾಗ, ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಜನರ ಅವಮಾನವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮಸಮ್ಮಾನವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಲದ ಶೇಷವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಕುನ್ರಿಪನ ಸೇವೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದಾರಿದ್ರ್ಯವು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಡತನಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶರೀರವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ, ಅವನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಾರೀರಿಕವಾಗಿ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-14