Chapter 2 · Verse 14
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
कान्तावियोगः स्वजनापमानं ऋणस्य शेषं कुनृपस्य सेवा । दारिद्र्यभावाद्विमुखं च मित्रं विनाग्निना पञ्च दहन्ति कायम्
Transliteration
kāntāviyogaḥ svajanāpamānaṃ ṛṇasya śeṣaṃ kunṛpasya sevā | dāridryabhāvādvimukhaṃ ca mitraṃ vināgninā pañca dahanti kāyam
Translation
ప్రియురాలిని కోల్పోవడం, స్వజనుల అవమానం, అప్పు మిగిలి ఉండడం, కునృపుడి సేవ, దారిద్ర్యాన్ని ఎదుర్కొనడం వల్ల మిత్రుడిని విడిచిపెట్టడం - ఇవన్నీ శరీరాన్ని ఐదు విధాలుగా కాల్చుతాయి.
Literal meaning: ప్రియురాలిని వేరుచేయడం, స్వజనుల అవమానం, అప్పు మిగిలి ఉండడం, కునృపుడి సేవ, దారిద్ర్యం వల్ల మిత్రుడిని విడిచిపెట్టడం - ఇవన్నీ శరీరాన్ని ఐదు విధాలుగా కాల్చుతాయి.
Explanation
ప్రియురాలిని కోల్పోవడం, స్వజనుల అవమానం, అప్పు మిగిలి ఉండడం, కునృపుడి సేవ, దారిద్ర్యాన్ని ఎదుర్కొనడం - ఇవన్నీ శరీరాన్ని ఐదు విధాలుగా కాల్చుతాయి.
ఈ శ్లోకంలో, చాణక్యుడు మన జీవితంలో ఎదుర్కొనే కొన్ని కష్టాలను వివరిస్తున్నారు. ప్రియురాలిని కోల్పోవడం అంటే మనకు ఎంతో విలువైన వ్యక్తిని కోల్పోవడం, ఇది మన మనసుకు తీవ్ర దెబ్బ. స్వజనుల అవమానం అనగా మన కుటుంబం లేదా స్నేహితుల నుండి అవమానాన్ని అనుభవించడం, ఇది మన ఆత్మగౌరవాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. అప్పు మిగిలి ఉండడం అంటే ఆర్థికంగా కష్టాల్లో పడడం, ఇది మనకు ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. కునృపుడి సేవ అంటే అర్థం లేని వ్యక్తుల సేవ చేయడం, ఇది మన సమయాన్ని మరియు శక్తిని వృథా చేస్తుంది. దారిద్ర్యాన్ని ఎదుర్కొనడం అంటే ఆర్థిక కష్టాలను ఎదుర్కొనడం, ఇది మన జీవితాన్ని కష్టతరంగా చేస్తుంది. ఈ అన్ని అంశాలు మన శరీరాన్ని మరియు మనసును తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తాయి, అందువల్ల మనం వీటిని జాగ్రత్తగా చూడాలి.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-14