Chapter 2 · Verse 16
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
बलं विद्या च विप्राणां राज्ञां सैन्यं बलं तथा । बलं वित्तं च वैश्यानां शूद्राणां पारिचर्यकम्
Transliteration
balaṃ vidyā ca viprāṇāṃ rājñāṃ sainyaṃ balaṃ tathā | balaṃ vittaṃ ca vaiśyānāṃ śūdrāṇāṃ pāricaryakam
Translation
ब्राह्मणांचे बल म्हणजे विद्या, राजांचे बल म्हणजे सैन्य, तसेच वैश्यांचे बल म्हणजे संपत्ती, आणि शूद्रांचे बल म्हणजे सेवा.
Literal meaning: ब्राह्मणांचे बल विद्या आहे, राजांचे बल सैन्य आहे; तसेच, वैश्यांचे बल संपत्ती आहे, आणि शूद्रांचे बल सेवा आहे.
Explanation
प्रत्येक वर्गाचे बल त्यांच्या विशेष गुणांमध्ये आहे.
या श्लोकात चार समाज वर्गांचे बल त्यांच्या विशेष गुणांवर आधारित आहे. ब्राह्मणांचे बल विद्या आहे, कारण ज्ञान आणि शिक्षणामुळे त्यांना समाजात महत्त्व प्राप्त होते. राजांचे बल सैन्य आहे, ज्यामुळे ते संरक्षण आणि शांती राखू शकतात. वैश्यांचे बल संपत्ती आहे, कारण आर्थिक संपन्नता त्यांना समाजात स्थिरता आणि समृद्धी देते. शूद्रांचे बल सेवा आहे, कारण त्यांच्या कामामुळे इतर वर्गांना मदत होते. यामुळे प्रत्येक वर्गाची भूमिका आणि महत्त्व स्पष्ट होते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-16