Chapter 2 · Verse 5
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
परोक्षे कार्यहन्तारं प्रत्यक्षे प्रियवादिनम् । वर्जयेत्तादृशं मित्रं विषकुम्भं पयोमुखम्
Transliteration
parokṣe kāryahantāraṃ pratyakṣe priyavādinam | varjayettādṛśaṃ mitraṃ viṣakumbhaṃ payomukham
Translation
अज्ञातपणे कार्याला हानी करणाऱ्या, आणि प्रत्यक्षात प्रिय बोलणाऱ्या मित्रांपासून दूर राहा. असे मित्र म्हणजे विषाच्या कोंबड्या, ज्यांचे मुख दूधासारखे दिसते.
Literal meaning: अज्ञातपणे कार्याला हानी करणारा, प्रत्यक्षात प्रिय बोलणारा मित्र, त्याला दूर ठेवा; तो विषकुंभासारखा आहे, ज्याचे मुख दूधासारखे आहे.
Explanation
अज्ञातपणे हानी करणाऱ्या आणि प्रत्यक्षात प्रिय बोलणाऱ्या मित्रांपासून दूर राहा.
या श्लोकात चाणक्य मित्रांच्या स्वरूपाबद्दल बोलत आहेत. ते म्हणतात की, असे मित्र जे आपल्या समोर प्रिय बोलतात, परंतु त्यांच्या क्रियाकलापांमुळे आपल्याला हानी पोहोचवू शकतात, त्यांच्यापासून दूर राहणे आवश्यक आहे. हे मित्र विषाच्या कोंबड्यांप्रमाणे आहेत, ज्यांचे बाह्य स्वरूप आकर्षक असले तरी त्यांच्यातील विष आपल्याला हानी पोहोचवू शकते. त्यामुळे, आपल्या मित्रांची निवड करताना त्यांच्या वर्तनावर आणि त्यांच्या क्रियाकलापांवर लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे, कारण केवळ बोलण्याने मित्रत्व सिद्ध होत नाही.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 02-05