Chapter 3 · Verse 18
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
लालयेत्पञ्चवर्षाणि दशवर्षाणि ताडयेत् । प्राप्ते तु षोडशे वर्षे पुत्रे मित्रवदाचरेत्
Transliteration
lālayetpañcavarṣāṇi daśavarṣāṇi tāḍayet | prāpte tu ṣoḍaśe varṣe putre mitravadācaret
Translation
पाच वर्षे त्याला लाड करावा, दहा वर्षे त्याला शिक्षा करावी; पण सोळा वर्षे पूर्ण झाल्यावर, त्याला मित्रासारखा वागवावा.
Literal meaning: पाच वर्षे लाड करावा, दहा वर्षे ताडना करावी; पण सोळा वर्षे पूर्ण झाल्यावर, पुत्राला मित्रासारखा वागवावा.
Explanation
पाच वर्षे लाड करणे, दहा वर्षे शिक्षित करणे, आणि सोळा वर्षांनंतर मित्रासारखे वागणे.
या श्लोकात चाणक्य यांनी मुलांच्या संगोपनाच्या तीन टप्प्यांवर प्रकाश टाकला आहे. लहान वयात, म्हणजे पाच वर्षांपर्यंत, मुलाला लाड करणे आवश्यक आहे कारण या वयात त्याला प्रेम आणि सुरक्षिततेची गरज असते. त्यानंतर, दहा वर्षे शिक्षणाची आणि शिस्तीची गरज आहे, जिथे मुलाला योग्य मूल्ये आणि आचारधर्म शिकवले जातात. सोळा वर्षांनंतर, मुलाला मित्रासारखे वागवणे आवश्यक आहे, जेणेकरून तो स्वतंत्रपणे विचार करू शकेल आणि निर्णय घेऊ शकेल. या टप्प्यात, त्याला एक समजूतदार आणि विश्वासू मित्र म्हणून समजून घेणे आवश्यक आहे, जेणेकरून त्याला जीवनाच्या आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी सज्ज केले जाईल.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 03-18