Chapter 3 · Verse 9
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
कोकिलानां स्वरो रूपं स्त्रीणां रूपं पतिव्रतम् । विद्या रूपं कुरूपाणां क्षमा रूपं तपस्विनाम्
Transliteration
kokilānāṃ svaro rūpaṃ strīṇāṃ rūpaṃ pativratam | vidyā rūpaṃ kurūpāṇāṃ kṣamā rūpaṃ tapasvinām
Translation
कोकिळांचा स्वर हा स्त्रियांच्या रूपासमान आहे, पतिव्रता स्त्रीचे रूप आहे. विद्या ही कुरूपांच्या रूपासमान आहे, आणि क्षमा तपस्वींना रूप देणारी आहे.
Literal meaning: कोकिळांचा स्वर स्त्रींच्या रूपासमान आहे, पतिव्रता स्त्रीचे रूप आहे. विद्या कुरूपांच्या रूपासमान आहे, क्षमा तपस्वींना रूप देणारी आहे.
Explanation
कोकिळांचा स्वर, स्त्रियांचे रूप, विद्या आणि क्षमा यांचे महत्त्व दर्शवितो.
या श्लोकात चाणक्याने विविध गुणांचे महत्त्व स्पष्ट केले आहे. कोकिळांचा स्वर हा स्त्रीच्या रूपासमान मानला जातो, म्हणजेच आवाजाची गोडी आणि सौंदर्य यामध्ये एक प्रकारचा संबंध आहे. पतिव्रता स्त्रीचे रूप म्हणजे तिची निष्ठा आणि समर्पण, जे तिच्या व्यक्तिमत्त्वाला एक विशेष आकर्षण देते. विद्या म्हणजे ज्ञान, जे कुरूप व्यक्तींना देखील सौंदर्य प्रदान करते. यामुळे विद्या ही एक महत्त्वाची संपत्ती आहे. क्षमा म्हणजे क्षमाशीलता, जी तपस्वींना एक विशेष रूप देते, म्हणजेच ती व्यक्ती आपल्या तपश्चर्येमुळे एक अद्वितीय आकर्षण प्राप्त करते. या श्लोकातून हे स्पष्ट होते की, बाह्य रूपापेक्षा अंतर्गत गुण अधिक महत्त्वाचे आहेत.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 03-09