Languages

Chapter 4 · Verse 16

Chapter 4 · Verse 16

Attributed to Chanakya (Kautilya)

Sanskrit

त्यजेद्धर्मं दयाहीनं विद्याहीनं गुरुं त्यजेत् । त्यजेत्क्रोधमुखीं भार्यां निःस्नेहान्बान्धवांस्त्यजेत्

Transliteration

tyajeddharmaṃ dayāhīnaṃ vidyāhīnaṃ guruṃ tyajet | tyajetkrodhamukhīṃ bhāryāṃ niḥsnehānbāndhavāṃstyajet

Translation

धर्महीन, दया रहित, विद्या रहित गुरु को त्याग देना चाहिए। क्रोधी पत्नी और बिना स्नेह के रिश्तेदारों को भी त्याग देना चाहिए।

Literal meaning: धर्म, दया, और विद्या से रहित गुरु को त्यागना चाहिए। क्रोध से भरी पत्नी और बिना स्नेह वाले रिश्तेदारों को भी त्यागना चाहिए।

Explanation

धर्म, दया, और विद्या से रहित गुरु और क्रोधी पत्नी तथा बिना स्नेह के रिश्तेदारों को त्यागना चाहिए।

इस श्लोक में Chanakya यह सिखाते हैं कि व्यक्ति को अपने जीवन में उन लोगों को त्याग देना चाहिए जो उसके विकास में सहायक नहीं हैं। यदि गुरु धर्म, दया और विद्या से रहित हैं, तो उनका साथ रखना उचित नहीं है। इसी प्रकार, यदि पत्नी क्रोधी है और रिश्तेदारों में स्नेह का अभाव है, तो ऐसे लोगों को भी अपने जीवन से निकाल देना चाहिए। यह शिक्षा हमें यह समझाती है कि हमें अपने चारों ओर सकारात्मक और सहायक लोगों का होना आवश्यक है।

Source edition (provenance)

sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 04-16

Share X Facebook