Chapter 6 · Verse 17
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
इन्द्रियाणि च संयम्य रागद्वेषविवर्जितः । समदुःखसुखः शान्तः तत्त्वज्ञः साधुरुच्यते
Transliteration
indriyāṇi ca saṃyamya rāgadveṣavivarjitaḥ | samaduḥkhasukhaḥ śāntaḥ tattvajñaḥ sādhurucyate
Translation
इंद्रियांना संयमित करून, राग आणि द्वेष वगळून, समदुःखसुख असलेला, शांत असलेला, तत्त्वज्ञान असलेला व्यक्ती साधू म्हणून ओळखला जातो.
Literal meaning: इंद्रियांना नियंत्रित करून, राग आणि द्वेष वगळून, समदुःख आणि सुख असलेला, शांत असलेला, तत्त्वज्ञान असलेला व्यक्ती साधू म्हणून ओळखला जातो.
Explanation
संयमित इंद्रिय, राग-द्वेष वगळणारा, समदुःखसुख असलेला आणि शांत असलेला व्यक्ती साधू आहे.
या श्लोकात चाणक्यांनी साधू व्यक्तीची व्याख्या केली आहे. इंद्रियांचा संयम म्हणजे आपल्या इच्छांना आणि आवडीनिवडींना नियंत्रित करणे. राग आणि द्वेष वगळणे म्हणजे कोणत्याही प्रकारच्या नकारात्मक भावना टाळणे. समदुःखसुख असणे म्हणजे जीवनातील चढउतारांना शांतपणे स्वीकारणे. तत्त्वज्ञान असलेला म्हणजे जीवनाच्या गूढतेचा आणि सत्याचा अभ्यास करणारा. या सर्व गुणांमुळे एक व्यक्ती साधू म्हणून ओळखला जातो. साधू व्यक्तीच्या या गुणांचा अभ्यास करून आपल्याला जीवनात अधिक संतुलित आणि शांत राहण्यास मदत होते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 06-17