Chapter 6 · Verse 4
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
भ्रमन्सम्पूज्यते राजा भ्रमन्सम्पूज्यते द्विजः । भ्रमन्सम्पूज्यते योगी स्त्री भ्रमन्ती विनश्यति
Transliteration
bhramansampūjyate rājā bhramansampūjyate dvijaḥ | bhramansampūjyate yogī strī bhramantī vinaśyati
Translation
भ्रमण करणारा राजा मानला जातो, भ्रमण करणारा ब्रह्मण मानला जातो. भ्रमण करणारा योगी आणि भ्रमण करणारी स्त्री नष्ट होते.
Literal meaning: भ्रमण करणारा राजा मानला जातो, भ्रमण करणारा द्विज मानला जातो; भ्रमण करणारा योगी आणि भ्रमण करणारी स्त्री नष्ट होते.
Explanation
भ्रमण करणारे व्यक्ती मानले जातात, परंतु भ्रमण करणारे योगी आणि स्त्रिया नष्ट होतात.
या श्लोकात चाणक्य यांनी भ्रमण करणाऱ्या व्यक्तींच्या स्थितीवर प्रकाश टाकला आहे. राजा आणि ब्रह्मण यांना भ्रमण करणारे म्हणून मानले जाते, म्हणजेच त्यांचे स्थान समाजात मान्य आहे. परंतु, भ्रमण करणारे योगी आणि स्त्रिया नष्ट होतात, याचा अर्थ असा आहे की, ज्यांनी आपल्या ध्येयाकडे लक्ष न देता भटकंती केली, त्यांना त्यांच्या जीवनात अपयश येते. यामुळे चाणक्य यांचा संदेश आहे की, जीवनात स्थिरता आणि लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे, अन्यथा भ्रमणामुळे आपले ध्येय गमावले जाऊ शकते.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 06-04