Chapter 8 · Verse 16
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
निर्गुणस्य हतं रूपं दुःशीलस्य हतं कुलम् । असिद्धस्य हता विद्या ह्यभोगेन हतं धनम्
Transliteration
nirguṇasya hataṃ rūpaṃ duḥśīlasya hataṃ kulam | asiddhasya hatā vidyā hyabhogena hataṃ dhanam
Translation
गुणहीन व्यक्तीचे रूप नष्ट होते, दुश्चरित्र व्यक्तीचे कुल नष्ट होते. असिद्ध व्यक्तीची विद्या नष्ट होते, आणि भोगामुळे धन नष्ट होते.
Literal meaning: गुणहीनाचा रूप नष्ट झाला, दुश्चरित्राचा कुल नष्ट झाला. असिद्धाचा विद्या नष्ट झाली, भोगामुळे धन नष्ट झाले.
Explanation
गुणहीनता, दुश्चरित्रता, असिद्धता आणि भोगामुळे व्यक्तीचे रूप, कुल, विद्या आणि धन नष्ट होते.
या श्लोकात चाणक्य यांनी व्यक्तिमत्त्वाच्या विविध पैलूंवर प्रकाश टाकला आहे. गुणहीन व्यक्तीचे रूप म्हणजे त्याची बाह्य आकर्षण कमी होते, त्यामुळे समाजात त्याला मान मिळत नाही. दुश्चरित्र व्यक्तीचे कुल म्हणजे त्याच्या कुटुंबाची प्रतिष्ठा कमी होते, कारण समाजात त्याला आदर मिळत नाही. असिद्ध व्यक्तीची विद्या म्हणजे त्याचे ज्ञान आणि कौशल्य कमी होते, जे त्याला यशस्वी होण्यात अडथळा आणते. भोगामुळे धन नष्ट होणे म्हणजे अनावश्यक खर्चामुळे व्यक्तीची आर्थिक स्थिती खराब होते. या सर्व गोष्टी एकत्रितपणे व्यक्तीच्या जीवनावर नकारात्मक परिणाम करतात.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-16