Chapter 8 · Verse 17
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
शुद्धं भूमिगतं तोयं शुद्धा नारी पतिव्रता । शुचिः क्षेमकरो राजा सन्तोषो ब्राह्मणः शुचिः
Transliteration
śuddhaṃ bhūmigataṃ toyaṃ śuddhā nārī pativratā | śuciḥ kṣemakaro rājā santoṣo brāhmaṇaḥ śuciḥ
Translation
शुद्ध जल जो भूमि से निकला हो, शुद्ध पतिव्रता नारी, शुद्ध राजा जो कल्याणकारी हो, और संतोषी ब्राह्मण - ये सभी शुद्ध हैं।
Literal meaning: शुद्ध जल जो भूमि से निकला हो, शुद्ध पतिव्रता नारी, शुद्ध राजा जो कल्याणकारी हो, और संतोषी ब्राह्मण - ये सभी शुद्ध हैं।
Explanation
शुद्धता और कल्याण का महत्व।
इस श्लोक में चार प्रकार की शुद्धता का वर्णन किया गया है। पहले, 'शुद्ध जल जो भूमि से निकला हो' का अर्थ है कि जल की शुद्धता उसके स्रोत से जुड़ी होती है। दूसरे, 'शुद्ध पतिव्रता नारी' का तात्पर्य है कि एक पतिव्रता नारी अपनी निष्ठा और धर्म के प्रति शुद्ध होती है। तीसरे, 'शुद्ध राजा जो कल्याणकारी हो' से तात्पर्य है कि एक राजा का शुद्ध होना उसके न्याय और कल्याणकारी कार्यों से संबंधित है। अंत में, 'संतोषी ब्राह्मण' का अर्थ है कि एक ब्राह्मण का संतोष उसके आचार-विचार की शुद्धता को दर्शाता है। इस प्रकार, ये सभी उदाहरण शुद्धता और नैतिकता के महत्व को दर्शाते हैं।
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-17