Chapter 8 · Verse 21
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
ऋणकर्ता पिता शत्रुर्माता च व्यभिचारिणी । भार्या रूपवती शत्रुः पुत्रः शत्रुरपण्डितः
Transliteration
ṛṇakartā pitā śatrurmātā ca vyabhicāriṇī | bhāryā rūpavatī śatruḥ putraḥ śatrurapaṇḍitaḥ
Translation
ఋణం తీసుకున్న తండ్రి శత్రువు, వ్యభిచారిణి తల్లి శత్రువు. అందమైన భార్య శత్రువు, అజ్ఞానంతో కూడిన కుమారుడు శత్రువు.
Literal meaning: ఋణం ఇచ్చే తండ్రి శత్రువు, వ్యభిచారిణి తల్లి శత్రువు. అందమైన భార్య శత్రువు, అజ్ఞానంతో కూడిన కుమారుడు శత్రువు.
Explanation
ఋణం తీసుకున్న తండ్రి, వ్యభిచారిణి తల్లి, అందమైన భార్య, అజ్ఞానంతో కూడిన కుమారుడు శత్రువులుగా ఉంటారు.
ఈ శ్లోకం లో చాణక్యుడు మన జీవితంలో కొన్ని సంబంధాలు ఎలా శత్రువులుగా మారవచ్చో వివరించారు. ఋణం తీసుకున్న తండ్రి అంటే, ఆ తండ్రి మనకు ఆర్థికంగా మద్దతు ఇవ్వడం కాకుండా, అప్పు తీర్చడానికి మనపై ఒత్తిడి పెడతాడు. వ్యభిచారిణి తల్లి అంటే, ఆమె నైతికంగా మనకు మద్దతు ఇవ్వడం కంటే, మనకు అవమానం కలిగించే విధంగా వ్యవహరిస్తుంది. అందమైన భార్య అంటే, ఆమె అందం మనకు ఆకర్షణ కలిగించినా, ఆమె మనకు కష్టాలు తెచ్చే అవకాశం ఉంది. అజ్ఞానంతో కూడిన కుమారుడు అంటే, అతని అజ్ఞానం వల్ల మనకు ఇబ్బందులు కలుగుతాయి. ఈ విధంగా, మన చుట్టూ ఉన్న కొన్ని సంబంధాలు, మొదట్లో మనకు సహాయపడుతున్నట్లు అనిపించినా, కాలానుగుణంగా శత్రువులుగా మారవచ్చు.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 08-21