Chapter 9 · Verse 3
Attributed to Chanakya (Kautilya)
Sanskrit
गन्धः सुवर्णे फलमिक्षुदण्डे नाकरि पुष्पं खलु चन्दनस्य । विद्वान्धनाढ्यश्च नृपश्चिरायुः धातुः पुरा कोऽपि न बुद्धिदोऽभूत्
Transliteration
gandhaḥ suvarṇe phalamikṣudaṇḍe nākari puṣpaṃ khalu candanasya | vidvāndhanāḍhyaśca nṛpaścirāyuḥ dhātuḥ purā ko'pi na buddhido'bhūt
Translation
സുവർണ്ണത്തിൽ സുഗന്ധം, മിക്ഷുദണ്ഡത്തിൽ ഫലം, ചന്ദനത്തിൽ പൂവ് ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല. ജ്ഞാനിയുടെയും ധനവാന്റെയും രാജാവും ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാണ്; എന്നാൽ, പുരാതനകാലത്ത് ആരും ബുദ്ധി നൽകുന്നവനല്ല.
Literal meaning: സുവർണ്ണത്തിൽ സുഗന്ധം, മിക്ഷുദണ്ഡത്തിൽ ഫലം, ചന്ദനത്തിൽ പൂവ് ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല. ജ്ഞാനിയുടെയും ധനവാന്റെയും രാജാവും ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാണ്; എന്നാൽ, പുരാതനകാലത്ത് ആരും ബുദ്ധി നൽകുന്നവനല്ല.
Explanation
ബുദ്ധി നൽകുന്നവൻ ആരുമില്ല; ജ്ഞാനവും ധനവും ഉള്ളവൻ ദീർഘായുസ്സാണ്.
ഈ ശ്ലോകത്തിൽ ചാണക്യൻ സുവർണ്ണം, മിക്ഷുദണ്ഡം, ചന്ദനം എന്നിവയുടെ ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്, ജ്ഞാനവും ധനവും ഉള്ളവരുടെ ദീർഘായുസ്സിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സുവർണ്ണത്തിൽ സുഗന്ധം ഉണ്ടാകുന്നില്ല, എന്നാൽ അത് വിലമതിക്കപ്പെടുന്നു. മിക്ഷുദണ്ഡത്തിൽ ഫലം ഉണ്ടാകുന്നില്ല, എന്നാൽ അതിന്റെ ഉപയോഗം ഉണ്ട്. ചന്ദനത്തിൽ പൂവ് ഉണ്ടാകുന്നില്ല, പക്ഷേ അതിന്റെ സുഗന്ധം അതിനെ പ്രത്യേകമാക്കുന്നു. ഈ ഉദാഹരണങ്ങൾ വഴി, ജ്ഞാനവും ധനവും ഉള്ളവൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാണ് എന്ന് ചാണക്യൻ പറയുന്നത്, എന്നാൽ പുരാതനകാലത്ത് ആരും ബുദ്ധി നൽകുന്നവനല്ല എന്നത്, ബുദ്ധിയുടെ അഭാവം കാണിക്കുന്നു.
Source edition (provenance)
sanskritdocuments:chANakyanItisort; transliteration: Sunder Hattangadi (ITRANS→IAST); label 09-03