Work 3 · Passage 181
Stoic tradition
Greek
Nec hoc miror. Non est enim in rebus vitium, sed in ipso animo. Illud, quod paupertatem nobis gravem fecerat, et divitias graves fecit. Quemadmodum nihil refert, utrum aegrum in ligneo lecto an in aureo conloces,—quocumque illum transtuleris, morbum secum suum transferet,—sic nihil refert, utrum aeger animus in divitiis an in paupertate ponatur. Malum illum suum sequitur. Vale.
Transliteration
Nec hoc miror. Non est enim in rebus vitium, sed in ipso animo. Illud, quod paupertatem nobis gravem fecerat, et divitias graves fecit. Quemadmodum nihil refert, utrum aegrum in ligneo lecto an in aureo conloces,—quocumque illum transtuleris, morbum secum suum transferet,—sic nihil refert, utrum aeger animus in divitiis an in paupertate ponatur. Malum illum suum sequitur. Vale.
Translation
और मैं इस पर आश्चर्य नहीं करता। क्योंकि दोष वस्तुओं में नहीं है, बल्कि आत्मा में है। वही, जिसने हमें गरीबी में दुखी किया, वही धन में भी दुखी करता है। जैसे यह कोई फर्क नहीं पड़ता कि आप बीमार को लकड़ी के बिस्तर पर रखते हैं या सोने के बिस्तर पर,—जहाँ भी आप उसे ले जाएँगे, वह अपनी बीमारी को अपने साथ ले जाएगा,—वैसे ही यह कोई फर्क नहीं पड़ता कि बीमार आत्मा धन में है या गरीबी में। उसका बुरा उसके साथ चलता है। विदाई।
Literal meaning: और मैं इस पर आश्चर्य नहीं करता। क्योंकि दोष वस्तुओं में नहीं है, बल्कि आत्मा में है। वही, जिसने हमें गरीबी में दुखी किया, वही धन में भी दुखी करता है। जैसे यह कोई फर्क नहीं पड़ता कि आप बीमार को लकड़ी के बिस्तर पर रखते हैं या सोने के बिस्तर पर,—जहाँ भी आप उसे ले जाएँगे, वह अपनी बीमारी को अपने साथ ले जाएगा,—वैसे ही यह कोई फर्क नहीं पड़ता कि बीमार आत्मा धन में है या गरीबी में। उसका बुरा उसके साथ चलता है। विदाई।
Explanation
दोष वस्तुओं में नहीं, बल्कि आत्मा में है।
इस उद्धरण में यह बताया गया है कि हमारी समस्याएँ और दुख वस्तुओं या परिस्थितियों से नहीं आते, बल्कि हमारे अपने मन और आत्मा से आते हैं। चाहे हम अमीर हों या गरीब, अगर हमारी आत्मा में अशांति है, तो हम किसी भी स्थिति में खुश नहीं रह सकते। उदाहरण के लिए, अगर कोई व्यक्ति बहुत धनवान है लेकिन मानसिक तनाव या असंतोष का सामना कर रहा है, तो वह अपनी स्थिति से संतुष्ट नहीं होगा। इसी तरह, गरीब व्यक्ति भी अगर मानसिक रूप से मजबूत है, तो वह अपने जीवन में खुश रह सकता है। यह दिखाता है कि बाहरी परिस्थितियाँ केवल एक संदर्भ हैं, असली समस्या हमारे भीतर होती है।
Source edition (provenance)
perseus:phi1017.phi015.perseus-lat2; ep 17.12; transliteration: identical Latin